คำนิยาม
สาธารณภัย หมายถึง อัคคีภัย วาตภัย อุทกภัย ภัยแล้ง โรคระบาดในมนุษย์ โรคระบาดสัตว์ โรคระบาดสัตว์น้ำ การระบาดของศัตรูพืช ตลอดจนภัยอื่น ๆ อันมีผลกระทบต่อสาธารณชน ไม่ว่าเกิดจากธรรมชาติ มีผู้ทำให้เกิดขึ้น อุบัติเหตุหรือเหตุอื่นใดซึ่งก่อให้เกิดอันตรายแก่ชีวิตร่างกายของประชาชนหรือความเสียหายแก่ทรัพย์สินของประชาชนหรือของรัฐ
ชุมชน หมายถึง ชุมชนตามระเบียบกรุงเทพมหานคร ว่าด้วยชุมชนและกรรมการชุมชน พ.ศ. 2564 (ข้อมูล ณ เดือนมิถุยายน 2568 มีจำนวนชุมชนทั้งหมด 1,999 ชุมชน : ที่มา เว็บไซต์สำนักพัฒนาสังคม กรุงเทพมหานคร) แบ่งออกเป็น 5 ประเภท ดังนี้
(1) ชุมชนแออัด 627 ชุมชน
(2) ชุมชนเมือง 938 ชุมชน
(3) ชุมชนชานเมือง 351 ชุมชน
(4) ชุมชนอาคารสูง 82 ชุมชน
(5) ชุมชนรูปแบบพิเศษ 1 ชุมชน
แผนเผชิญเหตุ หมายถึง แผนซึ่งประกอบด้วยวัตถุประสงค์ทั่วไปที่สะท้อนหรือแสดงถึงกลยุทธ์ในภาพรวมสำหรับการจัดการเหตุฉุกเฉิน อาจรวมถึงการกำหนดทรัพยากรที่จะใช้ในการปฏิบัติงาน ภารกิจที่มอบหมาย และข้อมูลข่าวสารสำหรับจัดการเหตุฉุกเฉินระหว่างช่วงระยะเวลาการปฏิบัติการช่วงหนึ่งหรือหลายช่วง
การจัดทำและปรับปรุงแผนเผชิญเหตุ หมายถึง เจ้าหน้าที่จากสถานีดับเพลิงและกู้ภัย ตรวจสอบชุมชนในพื้นที่ว่ามีแผนเผชิญเหตุหรือไม่ / มีแต่ควรปรับปรุงหรือไม่ และดำเนินการจัดทำ/ปรับปรุงแผนเผชิญเหตุชุมชน พร้อมนัดหมายชุมชนเพื่อฝึกซ้อมการเผชิญเหตุตามแผน (ภายในปีงบประมาณ)
การฝึกซ้อมการเผชิญเหตุตามแผน หมายถึง เจ้าหน้าที่จากกองปฏิบัติการดับเพลิงและกู้ภัย ทำการฝึกซ้อมการเผชิญเหตุให้กับชุมชน ประกอบด้วยการให้ความรู้ด้านการป้องกันและระงับอัคคีภัย และการฝึกซ้อมอพยพหนีไฟให้กับประชาชนและอาสาสมัครในชุมชน
ปี 2565 ดำเนินการแล้ว จำนวน 272 ชุมชน
ปี 2566 ดำเนินการแล้ว จำนวน 288 ชุมชน
ปี 2567 ดำเนินการแล้ว จำนวน 340 ชุมชน
ปี 2568 ดำเนินการแล้ว จำนวน ชุมชน
ปี 2569 เป้าหมาย จำนวน 370 ชุมชน
ปี 2570 เป้าหมาย ชุมชนที่เหลือทั้งหมด
ฝึกซ้อมการเผชิญเหตุแบบพิเศษ หมายถึง การฝึกซ้อมการเผชิญเหตุให้กับชุมชนในพื้นที่เขตทั้ง 50 เขต เขตละ 1 ชุมชน เพิ่มเติมเนื้อหาภาคทฤษฎี และภาคปฏิบัติของการฝึกซ้อมการเผชิญเหตุแบบพิเศษ ดังนี้
ภาคทฤษฎี เช่น วิธีการช่วยเหลือผู้ประสบภัย (การเคลื่อนย้ายผู้บาดเจ็บเบื้องต้น) การปฐมพยาบาลเบื้องต้นสำหรับผู้ถูกไฟไหม้และสูดดมควันไฟ การทำ CPR ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับอัคคีภัย มาตรการป้องกันอัคคีภัยเบื้องต้น การตรวจสอบและบำรุงรักษาระบบไฟฟ้าภายในอาคาร อุปกรณ์ดับเพลิงเบื้องต้นและการใช้งาน การอพยพหนีไฟและการช่วยเหลือผู้ประสบภัยเบื้องต้น การจัดตั้งและบริหารจัดการทีมดับเพลิงเบื้องต้นในชุมชน ฯลฯ
ภาคปฏิบัติ การใช้งานเครื่องดับเพลิงแต่ละประเภท (สาธิตการใช้งานเครื่องดับเพลิงแต่ละประเภท และให้ผู้เข้ารับการอบรมฝึกปฏิบัติการดับเพลิงจำลองภายใต้การดูแลของผู้ฝึกสอน) การฝึกซ้อมอพยพหนีไฟ (จำลองสถานการณ์เพลิงไหม้และฝึกการอพยพตามแผน) ก การช่วยเหลือผู้บาดเจ็บและการปฐมพยาบาลเบื้องต้น การสรุปประเด็นสำคัญและตอบข้อซักถาม)
วิธีคำนวณ
เป้าหมาย 370 ชุมชน โดยมีเงื่อนไข ดังนี้
1. จำนวนชุมชนที่มีการจัดทำและปรับปรุงแผนเผชิญเหตุ และดำเนินการฝึกซ้อมแผนเผชิญเหตุ (เป้าหมาย 320 ชุมชน)
2. จำนวนชุมชนที่ฝึกซ้อมการเผชิญเหตุแบบพิเศษ (50 ชุมชน / เขตละ 1 ชุมชน)
หมายเหตุ
1. จำนวนชุมชนที่มีการจัดทำและปรับปรุงแผนเผชิญเหตุ และดำเนินการฝึกซ้อมแผนเผชิญเหตุ 320 ชุมชน หากชุมชนเป้าหมายไม่ยินยอมให้เข้าพื้นที่โดยมีการยืนยันเป็นลายลักษณ์อักษร ให้ถือว่าดำเนินการแล้ว
2. กรณีที่ 370 ชุมชนไม่ครอบคลุมทั้ง 50 เขต ให้สำนักป้องกันและบรรเทาสาธารณภัยคัดเลือกชุมชนนอกเหนือจาก 370 ชุมชนให้ครอบคลุมทุกเขต