คำนิยาม
- ประชากร 3 กลุ่มเสี่ยง คือ ผู้ติดเชื้อเอชไอวี ผู้ต้องขัง และผู้สัมผัสผู้ป่วยวัณโรค
- ผู้ติดเชื้อเอชไอวี คือ บุคคลที่ติดเชื้อไวรัสเอชไอวี (Human Immunodeficiency Virus)
- ผู้ต้องขัง คือ ผู้ต้องขังในเรือนจำ พื้นที่กรุงเทพมหานคร จำนวน 7 แห่ง
- ผู้สัมผัสผู้ป่วยวัณโรค คือ ผู้ที่มีโอกาสรับและติดเชื้อจากผู้ป่วยที่แพร่เชื้อ (index case) เนื่องจากสัมผัสวัณโรคจากการอยู่ร่วมกัน ทำงานหรือเรียนด้วยกัน
(1) ผู้สัมผัสวัณโรคร่วมบ้าน (household contact) คือ บุคคลที่อาศัยอยู่ร่วมบ้านกับผู้ป่วย ถ้านอนห้องเดียวกัน (household intimate) มีโอกาสรับและติดเชื้อสูงมากกว่าผู้ที่อาศัยในบ้านเดียวกัน แต่นอนแยกห้อง (household regular) ไม่นับรวมญาติพี่น้องที่
อาศัยอยู่คนละบ้าน แต่ไปมาหาสู่เป็นครั้งคราว และนับระยะเวลาที่อยู่ร่วมกับผู้ป่วยกี่วันก็ได้ในช่วง 3 เดือนก่อนผู้ป่วยเริ่มมีอาการ หรือก่อนการวินิจฉัยวัณโรค (กรณีไม่มีอาการ) จนถึงหลังรักษาด้วยยาที่มีประสิทธิภาพแล้วอย่างน้อย 2 สัปดาห์ โดยเป็นผู้สัมผัสร่วมบ้านของผู้ป่วยวัณโรคที่ได้รับการขึ้นทะเบียนรักษาในพื้นที่กรุงเทพมหานคร
(2) ผู้สัมผัสใกล้ชิด (close contact) คือ บุคคลที่ไม่ใช่ผู้อาศัยร่วมบ้าน แต่อยู่ร่วมกันในพื้นที่เฉพาะ อาทิเช่น ทำงานที่เดียวกันในช่วงเวลานาน โดยใช้เกณฑ์ระยะเวลาเฉลี่ยวันละ 8 ชั่วโมง หรือ 120 ชั่วโมงใน 1 เดือน และนับระยะเวลาที่อยู่ร่วมกับผู้ป่วยกี่วันก็ได้ในช่วง 3 เดือนก่อนผู้ป่วยเริ่มมีอาการหรือก่อนการวินิจฉัยวัณโรค (กรณีไม่มีอาการ) จนถึงหลังรักษาด้วยยาที่มีประสิทธิภาพแล้วอย่างน้อย 2 สัปดาห์ โดยเป็นผู้สัมผัสใกล้ชิดของผู้ป่วยวัณโรคที่ได้รับการขึ้นทะเบียนรักษาในพื้นที่กรุงเทพมหานคร
ผู้สัมผัสวัณโรคที่เป็นเด็ก โดยเฉพาะอย่างยิ่งเด็กอายุน้อยกว่า 5 ปี มีโอกาสสูงที่จะติดเชื้อ อาจพิจารณาเป็นผู้สัมผัสใกล้ชิดได้ แม้ระยะเวลาไม่ถึง 8 ชั่วโมงต่อวัน หรือ 120 ชั่วโมงต่อเดือน
วิธีคำนวณ
ร้อยละกลุ่มเสี่ยงที่ได้รับการคัดกรอง
ตัวตั้ง : จำนวนประชากร 3 กลุ่มเสี่ยงที่ได้รับการคัดกรองวัณโรค X 100
ตัวหาร : จำนวนประชากร 3 กลุ่มเสี่ยงทั้งหมดในพื้นที่กรุงเทพมหานคร
แหล่งข้อมูล
- NTIP (National Toberculosis Information Program)
- NAP (Thailand 's National Adaptation Plan)
- ข้อมูลการคัดกรองวัณโรคในเรือนจำของทัณฑสถาน ของโรงพยาบาลราชทัณฑ์